
Elektrik tesisatlarında alçıpan ve tuğla duvarlara buat/kasa yuvası açmada, asma tavanlarda spot lamba (downlight) delikleri delmede, mutfak tezgahlarında batarya ve evye gideri geçişlerinde, çelik elektrik panolarında rekor delikleri açmada ve sıhhi tesisat boru geçişlerinde standart burgulu matkap uçlarının açamayacağı geniş çaplı dairesel delikleri (14 mm'den 210 mm'ye kadar) tek seferde kesmek için pançlar ve panç adaptörleri kullanılır. Sarf malzemeleri ve aksesuarlar kategorisinin bu silindirik kesici grubu, yalnızca deliğin dış çemberini keserek ortadaki parçayı (göbeği) bütün halinde çıkardığı için düşük motor gücüyle dahi hızlı ve temiz delme sağlar.
Makita, DeWalt, Amerikan panç uzmanı Blu-Mol, Todrill, Procut ve Heller gibi lider markaların yer aldığı bu kategoride; metal ve ahşap için Bi-Metal (%8 Kobaltlı HSS) pançlar , granit ve fayans için elmas pançlar , tuğla duvar için SDS-Plus beton buat pançları , karpit (TCT) uçlu pançlar ve merkezleme matkaplı panç adaptörleri sunulur. Panç ve adaptör fiyatları ; panç çapına (mm), diş malzemesine (Bi-Metal M42, Elmas, Tungsten Karbür), kesme derinliğine ve tekli ya da elektrikçi/tesisatçı çantalı set içeriğine göre belirlenir.
Kesilecek Malzemeye Göre Panç (Delik Testeresi) Çeşitleri
Delik açılacak yüzeyin metal, ahşap/alçıpan, porselen seramik veya tuğla/beton olmasına göre panç gövdeleri dört farklı kesici teknolojiyle üretilir:
Bi-Metal (%8 Kobaltlı M42 HSS) Ahşap, Alçıpan, Sac ve Plastik Pançları
Elektrikçilerin, mobilyacıların ve havalandırma ustalarının en çok kullandığı çok amaçlı panç tipidir. Esnek yay çeliği silindir gövdenin ucuna elektron ışın kaynağıyla birleştirilen %8 Kobalt alaşımlı M42 Yüksek Hız Çeliği (HSS) değişken adımlı (4/6 TPI) dişler (Blu-Mol, Makita ve Todrill serileri) sayesinde hem ahşap, MDF, alçıpan ve PVC plastik borularda hem de çelik sac, paslanmaz çelik (inoks), alüminyum ve pirinç levhalarda kırılmadan kesim yapar. 38 mm – 54 mm kapı kilidi ve mobilya kablo geçişleri için; 65 mm – 85 mm ise alçıpan spot ve buat kasaları için en yaygın ölçülerdir.
Elmas Kumlu ve Vakum Lehimli Seramik, Granit ve Mermer Pançları
Banyo ve mutfaklarda döşenmiş fayans, porselen seramik, granit, mermer ve cam yüzeylerde temiz su borusu, duş bataryası veya priz deliği açarken dişli Bi-Metal pançlar seramiği kırar ve kayar. Bu sert yüzeyleri çatlatmadan aşındırarak delmek için ağzı endüstriyel elmas tanecikleriyle kaplı Procut ve Makita elmas pançlar kullanılır. Kuru kesime uygun (içinde soğutucu mum/wax bulunan) M14 bağlantılı avuç taşlama tipi elmas pançlar yüksek devirle (11.000 d/dk) seramiği 10 saniyede delerken; matkapla kullanılan sulu elmas pançlar pürüzsüz kenar kesimi verir.
SDS-Plus Beton Buat Pançları (65 mm – 80 mm) ve Karpit (TCT) Pançlar
Tuğla, bims, gazbeton (ytong) ve sıvalı duvarlarda sıva altı elektrik priz kasası ve buat yuvası açmak için elektropnömatik kırıcı deliciler ile kullanılan kalın etli çelik buat uçlarıdır. Çevresindeki elmas (tungsten karbür) plaka dişler ve ortasındaki konik merkezleme matkap ucu sayesinde 65 mm, 68 mm veya 80 mm çapındaki priz yuvalarını darbeli olarak deler. Aşındırıcı suntalam, kompakt laminat ve fiberglas malzemelerde ise dişleri körelmeyen TCT (Tungsten Karbür Dişli) çok amaçlı pançlar Bi-Metal pançlara göre 5 kat daha uzun ömür sunar.
Küçük ve Büyük Pançlar İçin Panç Adaptörü (Arbor) Seçim Tablosu
Bi-Metal pançlar genellikle adaptörsüz (sadece çan gövde olarak) satılır; çünkü tek bir panç adaptörü (arbor + 6.35 mm HSS pilot matkap ucu) onlarca farklı çaptaki panca takılarak ortak kullanılır. Uluslararası vida diş standardına göre pançlar iki adaptör grubuna ayrılır:
Küçük Boy Panç Adaptörü (A1 / A4 — 14 mm ile 30 mm Arası Pançlar İçin): 14 mm – 30 mm arasındaki küçük çaplı pançların arka vida yuvası 1/2"-20 UNF standardındadır; yalnızca küçük boy adaptörle kullanılır.
Büyük Boy Kilit Pimli Panç Adaptörü (A2 — 32 mm ile 210 mm Arası Pançlar İçin): 32 mm – 210 mm arasındaki tüm büyük pançların vida yuvası 5/8"-18 UNF standardındadır. Yüksek tork altında pancın vidaya kaynamasını (sıkışıp sökülememesini) önlemek için üzerinde panç tabanındaki iki deliğe geçen çift çelik kilitleme pimi (Drive Pins) bulunan büyük adaptörler kullanılır.
Sadece tuğla ve beton buat kasası uçları için kardeş kategorimiz olan buat uçları, kalın betonarme perde ve döşeme delikleri için elmas karot uçları, pançları bağlayacağınız güçlü makineler için darbeli matkaplar ve akülü vidalama ve matkaplar, standart delme işleri için ise matkap uçları ve setleri kategorilerimizi inceleyebilirsiniz.
Panç ve Panç Adaptörü Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Takım çantanıza panç ve adaptör seçerken şu 4 teknik detaya dikkat etmelisiniz:
Panç Çapı Büyüdükçe Düşük Devir Kuralı: 20 mm küçük bir pançla metal delerken 1.500 d/dk devir kullanılabilirken; 65 mm – 100 mm büyük bir pançta çevre hızı çok yükseldiği için matkap mutlaka 1. Vitese (300 – 600 d/dk düşük devire) alınmalıdır. Yüksek devirde büyük panç dişleri saniyeler içinde yanar.
Hızlı Değişimli (Quick-Change) Adaptörler: Hızlı kilitli panç adaptör sistemleri, panç değiştirmek için vida çevirme zahmetini kaldırır; tek tıkla panç kilitlenir ve kesim sonrası panç içinde sıkışan ahşap/alçıpan göbek parçası pilot uç üzerinden kolayca dışarı itilir.
Gövde Yanındaki Talaş Boşaltma Yarıkları: Panç silindirinin yan duvarlarında yer alan eğimli geniş pencereler, hem kesim sırasında talaşın dışarı atılmasını sağlar hem de içeride sıkışan yuvarlak takozun bir tornavida ucuyla kanırtılarak çıkarılmasına imkan verir.
Altıgen (Hex) vs SDS-Plus Adaptör Şaftı: Mandrenli matkaplarda dönmeyi (kaçırmayı) önlemek için yuvarlak şaft yerine Altıgen (Hex) şaftlı adaptörler; kırıcı delicilerde ise SDS-Plus şaftlı adaptörler tercih edilmelidir (ancak Bi-Metal ve Elmas pançlarda makinenin darbe modu kesinlikle kapalı tutulmalıdır).
Metal ve Seramikte Panç Yakmama (Soğutma) Kuralları
Bi-Metal panç ile çelik sac, profil veya paslanmaz çelik (inoks) delerken sürtünme ısısını düşürmek ve dişlerin körelmesini önlemek için kesim çizgisine mutlaka kesme ve diş açma sıvıları (kesme yağı veya soğutma spreyi) uygulanmalıdır. Kalın ahşap veya MDF delerken ise panç oluklarının talaşla dolup duman çıkarmaması için panç her 10–15 mm derinlikte bir delikten yukarı çekilerek talaşın boşalması (gagalama yöntemi) sağlanmalıdır.
Pançlar ve Panç Adaptörleri Karşılaştırma Tablosu
| Model / Tip | Marka | Çap Aralığı / Diş Malzemesi | Gövde & Kesim Derinliği | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|---|
| Bi-Metal HSS Delik Açma Pançları (M42) | Blu-Mol / Proter | 16 – 152 mm (%8 Kobalt Alaşımlı HSS) | 38 – 45 mm Kesim Derinliği (Değişken Diş) | Sac levhalar, paslanmaz çelik, ahşap ve PVC boru geçişleri |
| TCT Karbür (Elmas) Dişli Pançlar | Blu-Mol / Makita | 20 – 100 mm (Karbür Plaket Dişler) | Aşınmaya Dirençli Tok Çelik Gövde | Döküm, paslanmaz sac, fiberglas ve aşındırıcı plastikler |
| Elmas Karot Tipi Seramik/Granit Pançları | Clipper / Virax | 6 – 68 mm (Lazer Kaynaklı Elmas) | Vakumlu Lehimli Elmas Segman (Sulu/Kuru) | Banyo fayansı, porselen granit ve mermer armatür delikleri |
| SDS-Plus ve Altıgen Panç Adaptörleri | Blu-Mol / Proter | Küçük (14-30mm) & Büyük (32-152mm) | Hızlı Kilit Mekanizması + Merkezleme Matkabı | Pançları mandrenli ve SDS kırıcı delicilere bağlama |


































