
Fabrika üretim hatlarında, çelik konstrüksiyon montajlarında, ağır vasıta ve iş makinesi motor sökümünde, mermer-doğaltaş atölyelerinde, asansör kuyusu kurulumlarında ve inşaat şantiyelerinde yüzlerce kilodan tonlarca ağırlığa kadar olan yükleri dikey olarak kaldırmak, askıda güvenle tutmak ve milimetrik hassasiyetle yerine oturtmak için caraskal kullanılır. Kaldırma ekipmanları kategorisinin temel mekanik ve elektromekanik vinç grubunu oluşturan caraskallar, içerisindeki planet dişli redüktör mekanizması (diferansiyel palanga) sayesinde küçük bir el çekme kuvvetini onlarca kat büyüterek ağır yüklerin tek kişi tarafından kaldırılmasını sağlar.
Uluslararası kaldırma güvenliği standartlarına (EN 13157 ve EN 818-7 ) uygun olarak üretilen modellerin yer aldığı bu kategoride; tavan kirişine asılan manuel zincirli caraskallar (1 Ton – 10 Ton) , yatay ve açılı gerdirme de yapabilen kollu cırcırlı caraskallar (hubzug) ile seri kaldırma sağlayan 220V / 380V elektrikli halatlı ve zincirli vinçler sunulur. Caraskal fiyatları ; güvenli çalışma yükü kapasitesine (tonaj), kaldırma yüksekliğine (zincir/halat metresine: 3 m, 5 m, 6 m, 12 m), yürüyüş arabası (şaryo) özelliğine ve manuel ya da elektrikli tahrik yapısına göre belirlenir.
Çalışma Prensibine Göre Yük Kaldırma Caraskalı Çeşitleri
Yükün sadece dikey mi kaldırılacağına, yatay/açılı çektirme yapılıp yapılmayacağına ve günlük kaldırma sıklığına göre caraskallar üç ana sınıfa ayrılır:
Manuel Zincirli Askı Tipi Caraskallar (1 Ton, 2 Ton, 3 Ton, 5 Ton, 10 Ton)
Elektrik enerjisine ihtiyaç duymadan her türlü şantiye, kuyu, atölye ve açık arazide çalışan en güvenilir dikey kaldırma ekipmanıdır. Üst kancasıyla bir IPE/NPU çelik kirişe, şaryoya veya üç ayaklı vinçler sehpasına asılır. Üzerinde iki ayrı zincir bulunur: Kullanıcının eliyle çektiği ince galvanizli el (kumanda) zinciri ve yükü taşıyan kalın siyah alaşımlı yük zinciri . Otomotiv motor indirme ve kalıp bağlama için 1 Ton ve 2 Ton (3 metre veya 5 metre zincirli) modeller; ağır makine, trafo ve çelik montajı için 3 Ton, 5 Ton ve 10 Ton çift/üç donamlı modeller tercih edilir.
Kollu (Cırcırlı / Manivelalı) Caraskallar — Hubzug (0.75 Ton – 6 Ton)
Standart askı tipi zincirli caraskallar yalnızca tam dikey (90 derece) yük kaldırmak için tasarlanmıştır; yatayda çalışmazlar. Çelik konstrüksiyon kolonlarını birbirine yaklaştırmak, ağır makineleri zeminde sürükleyerek yürütmek, boru hatlarını hizalamak, direk dikmek ve dar alanlarda yük kaldırmak için üzerinde cırcırlı bir kol bulunan kollu caraskallar (Hubzug / Lever Block) kullanılır. Yön seçici mandalı (Up / Down / Boşta Zincir Ayarı) sayesinde hem dikeyde hem yatayda hem de her açıda çektirme-gerdirme yapar.
Elektrikli Çelik Halatlı ve Zincirli Tavan Vinçleri (220V / 380V)
İnşaat katlarına malzeme çekmede, atölye tavan monoray hatlarında ve seri üretim tezgahlarında yükü saniyeler içinde kaldıran motorlu vinçlerdir. 220V monofaze çelik halatlı mini vinçler (200/400 kg, 300/600 kg, 500/1000 kg) , kutudan çıkan makaralı kanca (palanga) takıldığında halatı çift kat yaparak kaldırma kapasitesini ikiye katlar (örneğin tek halatta 20 metre yüksekliğe 250 kg, çift halatta 10 metre yüksekliğe 500 kg kaldırır). Ağır sanayi tipi 380V trifaze elektrikli zincirli caraskallar ise uzaktan kumandalı elektrikli şaryolarıyla yükü hem kaldırır hem de I-profil kiriş boyunca yatayda yürütür.
G80 Alaşımlı Yük Zinciri ve Çift Pabuçlu Weston Fren Sistemi
Bir caraskalın iş güvenliği kalitesini dış sac kapağı değil, içindeki fren mekanizması ve yük zincirinin metalurjisi belirler:
Çift Tırnaklı Otomatik Weston Mekanik Freni: Manuel caraskalda el zincirini çekmeyi bıraktığınız anda, yükün kendi ağırlığıyla harekete geçen sürtünmeli disk ve çift emniyet tırnağı (Double Pawl) dişliyi milisaniyede kilitler; yük havada asılıyken kayma veya düşme yapmaz.
EN 818-7 Standartlı Grade 80 (G80) Mangan Alaşımlı Yük Zinciri: Yükü taşıyan zincir sıradan demir zincir değildir; ısıl işlemle sertleştirilmiş, aşınmaya ve kopmaya karşı 4 kat güvenlik katsayısına (4:1) sahip kalibre edilmiş G80 siyah alaşımlı çelik zincirdir .
Genel vinç ve hubzug çözümleri için kardeş kategorimiz olan vinçler-caraskallar-hubsuglar, kuyu ve rögar ağzı çalışmaları için üç ayaklı vinçler, paletli yük istifleme için istif makineleri ve transpaletler, yük sabitleme ve çekme için spanzetler-ırgatlar-gerdirmeler ile triforlar kategorilerimizi inceleyebilirsiniz.
Caraskal Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
İşletmenize veya şantiyenize caraskal seçerken şu 4 kritik mühendislik kriterini dikkate almalısınız:
Tonaj Seçiminde %25 Emniyet Payı: Kaldıracağınız maksimum yük 900 kg ise sınırda çalışan 1 tonluk caraskal yerine 1.5 Ton veya 2 Ton kapasiteli model seçmek hem el zincirini çekme kuvvetini hafifletir hem de dişli ömrünü uzatır.
Kaldırma Yüksekliği (Zincir Boyu: 3m vs 5m/6m): Standart caraskallar 3 metre kaldırma zinciriyle gelir; yüksek fabrika tavanlarında veya inşaat katları arasında kullanılacaksa sipariş aşamasında 5 metre, 6 metre veya 10 metre zincir boyu tercih edilmelidir (sonradan G80 zincire kaynakla ek yapılması kesinlikle yasaktır).
Fırdöndülü (360° Döner) ve Emniyet Mandallı Dövme Kancalar: Alt ve üst kancaların yük altında burkulmayı önleyen 360 derece döner fırdöndüye ve sapanın kancadan kurtulmasını önleyen çelik emniyet diline (mandalına) sahip sıcak dövme çelikten üretilmiş olması gerekir. Aşırı yükte kırılmak yerine yavaşça ağzını açarak uyarı veren tokluk yapısı standarttır.
I-Profil Yürüyüş Arabası (Manuel veya Zincirli Şaryo) Uyumu: Caraskalı tavandaki çelik IPE/NPU kiriş üzerinde ileri-geri yürütmek istiyorsanız, caraskal tonajına uygun bir şaryo (trolley) ile birlikte kullanmalısınız.
Güvenli Yük Kaldırma Kuralları ve Zincir Bakımı
Caraskal kullanımında en önemli iş güvenliği kuralı, caraskalın kendi yük zincirinin kesinlikle yükün etrafına dolanarak (sapan gibi boğdurularak) bağlanmamasıdır . Yük zinciri köşeli bir demire dolanırsa baklalar eğilir ve kilit dişlisine oturmaz; yük mutlaka uygun tonajlı bir polyester sapan veya mapa ile alt kancanın oturma yuvasına asılmalıdır. Askıda duran yükün altında insan durmamalı, manuel caraskal kancasına motorlu çekici bağlanmamalı ve yük zinciri kuru/paslı bırakılmayarak periyodik olarak dişli/zincir yağı ile yağlanmalıdır (ancak içteki Weston fren balatalarına kesinlikle yağ değdirilmemelidir).
Vinçler-Caraskallar-Hubsuglar Karşılaştırma Tablosu
| Ekipman / Model Tipi | Marka | Kaldırma Kapasitesi (Tonaj) | Çalışma Prensibi / Donanım | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|---|
| Manuel Askı Tipi Zincirli Caraskal | Factor / Atlas | 1 Ton – 2 Ton (3m / 5m Zincir) | G80 Alaşımlı Yük Zinciri + Otomatik Çift Tırnaklı Fren | Oto motor indirme, kalıp bağlama ve atölye dikey kaldırma |
| Ağır Hizmet Manuel Caraskal | Factor / Atlas | 3 Ton – 5 Ton (Çift Donam) | Planet Dişli Redüktör + 360° Döner Fırdöndü Emniyet Kancası | Şantiye çelik montajı, trafo yerleştirme ve ağır makine nakli |
| Kollu Cırcırlı Caraskal (Hubzug) | Factor / Kito | 0.75 Ton – 3 Ton (1.5m Zincir) | Cırcır Kolu ile Yatay & Dikey Çektirme + Boşta Hızlı İlerleme | Çelik konstrüksiyon germe, boru hattı birleştirme ve dar alan |
| 220V Monofaze Halatlı Mini Vinç | Scheppach / Factor | 300/600 kg – 500/1000 kg | Manyetik Motor Freni + Acil Stoplu Kablolu El Kumandası | İnşaat katlarına malzeme çekme, çatı tamiratı ve depo yükleme |
| I-Kiriş Yürüyüş Arabası (Şaryo) | Factor / Atlas | 1 Ton – 5 Ton (Manuel / Zincirli) | Rulmanlı Çelik Tekerlekler + Ayarlanabilir Profil Flanşı | Caraskalı tavandaki IPE/NPU çelik kiriş üzerinde yatay yürütme |

































